Etat, zlecenie czy własna działalność? Sprawdź, ile naprawdę zostaje Ci na rękę

Prędzej czy później to pytanie zadaje sobie niemal każdy, kto pracuje w Polsce na własny rachunek albo dopiero się nad tym zastanawia: programista, grafik, konsultant, copywriter, fizjoterapeuta prowadzący prywatną praktykę. Klient albo pracodawca proponuje kwotę, ale czy 10 000 zł na umowie o pracę to to samo, co 10 000 zł na fakturze? Odpowiedź brzmi: prawie nigdy. Różnica potrafi sięgać nawet kilkuset, a czasem ponad tysiąca złotych miesięcznie, w zależności od wybranej formy rozliczenia.

Właśnie po to powstało to narzędzie. Żebyś tę różnicę zobaczył od razu, bez liczenia na kartce i bez czytania dziesięciu artykułów o ZUS-ie tylko po to, żeby poznać jedną liczbę.

Dlaczego to pytanie jest trudniejsze, niż wygląda

Gdyby porównanie etatu i działalności gospodarczej sprowadzało się do jednego wzoru, ten temat nie wracałby co roku w setkach wątków na forach i grupach dla freelancerów. Problem w tym, że na ostateczną kwotę „na rękę” składa się kilka niezależnych od siebie zmiennych naraz:

Składki ZUS. Osoba na etacie nie ma wyboru. Składki nalicza pracodawca według sztywnych, jednakowych dla wszystkich zasad. Osoba prowadząca działalność gospodarczą ma do wyboru aż cztery różne warianty: Ulgę na start, Preferencyjny ZUS, Mały ZUS Plus i pełny, „duży” ZUS, a każdy z nich oznacza zupełnie inną kwotę odprowadzaną co miesiąc, niezależną od tego, ile faktycznie się zarabia.

Forma opodatkowania. Na działalności gospodarczej można rozliczać się według skali podatkowej, podatkiem liniowym albo ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych i to, która opcja się opłaca, zależy nie tylko od wysokości dochodu, ale też od tego, ile faktycznie wynoszą koszty prowadzenia działalności oraz jaką stawkę ryczałtu przewidziano dla danego rodzaju usług.

Składka zdrowotna. To jeden z częściej pomijanych elementów w domowych wyliczeniach, a od 2022 roku ma ogromny wpływ na to, ile faktycznie zostaje w kieszeni. Inaczej liczy się ją przy podatku liniowym, inaczej przy ryczałcie, a jeszcze inaczej na umowie o pracę czy zleceniu.

Wiek i status. Osoby poniżej 26. roku życia mogą skorzystać z ulgi zwalniającej z podatku dochodowego na etacie i zleceniu, a studenci poniżej 26. roku życia pracujący na zlecenie są dodatkowo całkowicie zwolnieni ze składek ZUS. To potrafi całkowicie odwrócić wynik porównania.

Innymi słowy: nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi na pytanie „co się bardziej opłaca„. Odpowiedź zależy od Twojej konkretnej sytuacji i właśnie dlatego zamiast czytać kolejny ogólny poradnik, szybciej jest po prostu podstawić swoje liczby do kalkulatora i zobaczyć wynik dopasowany do siebie.

Co dokładnie robi ten kalkulator

Wystarczy, że wpiszesz jedną kwotę. Miesięczne wynagrodzenie brutto albo kwotę, którą planujesz wpisywać na fakturze, a narzędzie od razu pokaże Ci cztery warianty obok siebie:

• umowę o pracę,
• umowę zlecenie,
• działalność gospodarczą rozliczaną podatkiem liniowym,
• działalność gospodarczą rozliczaną ryczałtem od przychodów.

Przy każdym wariancie zobaczysz nie tylko końcową kwotę netto, ale też pełny rozkład: ile dokładnie idzie na składki społeczne, ile na składkę zdrowotną, a ile na podatek. Dzięki temu nie musisz nikomu wierzyć na słowo. Widzisz, skąd bierze się każda złotówka różnicy.

Dodatkowo możesz dopasować wynik do swojej sytuacji: wybrać, z którego wariantu ZUS korzystasz (albo planujesz korzystać), ustawić stawkę ryczałtu odpowiednią dla Twojej branży, wpisać miesięczne koszty prowadzenia działalności czy zaznaczyć, że masz mniej niż 26 lat. Wynik przelicza się na bieżąco, więc możesz swobodnie sprawdzać różne scenariusze. Na przykład jak zmieniłaby się Twoja sytuacja, gdyby ta sama kwota trafiała na fakturę zamiast na umowę o pracę.

Przedstawione wyliczenia mają charakter poglądowy i nie stanowią opinii prawnej ani doradztwa podatkowego. Dowiedz się więcej przechodząc do strony „Jak Liczymy„

Dlaczego warto zaufać temu wynikowi i czego on nie zastąpi

Zależy nam na tym, żebyś rozumiał, na czym opiera się każda liczba, którą widzisz na ekranie, dlatego cała metodologia wyliczeń jest jawnie opisana na osobnej stronie „Jak liczymy”. Znajdziesz tam dokładne wzory, aktualne stawki ZUS i podatkowe, z których korzystamy, oraz listę sytuacji, których kalkulator świadomie nie uwzględnia (bo są zbyt rzadkie albo zbyt indywidualne, żeby zmieściły się w prostym narzędziu).

To ważne zastrzeżenie: ten kalkulator daje orientacyjny, poglądowy wynik, a nie wiążącą poradę podatkową. Jeśli Twoja sytuacja jest nietypowa, łączysz kilka źródeł dochodu, korzystasz z ulg branżowych, rozważasz zbieg tytułów do ubezpieczeń. Potraktuj wynik jako dobry punkt wyjścia do rozmowy z księgowym, a nie ostateczną decyzję.

Warto też pamiętać, że sama kwota netto to nie wszystko. Umowa o pracę daje prawo do płatnego urlopu, zwolnienia lekarskiego, ochrony przed zwolnieniem i składek odprowadzanych przez pracodawcę bez Twojego udziału. Działalność gospodarcza daje więcej elastyczności i częściej wyższą kwotę na rękę, ale też pełną odpowiedzialność za własne zabezpieczenie na wypadek choroby czy przerwy w zleceniach. Kalkulator pokazuje Ci finansową stronę tej decyzji – resztę już oceniasz sam, znając swoją sytuację życiową i zawodową.

💡 Zakładasz albo prowadzisz działalność? Sprawdź polecaną księgowość online i konta firmowe → Polecane narzędzia

Dla kogo jest to narzędzie

Z kalkulatora najczęściej korzystają osoby, które:

• dostały propozycję przejścia z etatu na współpracę B2B i chcą wiedzieć, o ile powinny podnieść stawkę, żeby nie stracić finansowo,
• rozważają założenie jednoosobowej działalności gospodarczej i zastanawiają się, czy i kiedy im się to opłaci,
• pracują na zlecenie i chcą sprawdzić, czy status studenta poniżej 26. roku życia rzeczywiście robi tak dużą różnicę (odpowiedź: tak, bardzo dużą),
• co roku na nowo zastanawiają się, czy zmienić formę opodatkowania z ryczałtu na liniowy albo odwrotnie,
• po prostu chcą zrozumieć, dlaczego ich wypłata wygląda tak, a nie inaczej.

Więcej niż jeden kalkulator

Ten kalkulator to tylko jedno z 28 narzędzi w rodzinie PoliczNetto. Wszystkie dotyczą finansów osoby pracującej na etacie, na zlecenie albo na własny rachunek. W zakładce „Kalkulatory” znajdziesz je pogrupowane w cztery kategorie: Freelancer i B2B (m.in. stawka godzinowa B2B, na ile wystawić fakturę), JDG (m.in. wybór formy opodatkowania, składki ZUS, wakacje składkowe, roczny PIT), Praca i wynagrodzenia (m.in. PPK, wymiar urlopu, zasiłek chorobowy i macierzyński) oraz Pracodawca (m.in. koszt zatrudnienia, koszt pustego etatu). Każdy z nich działa na tej samej zasadzie: wpisujesz swoje dane, od razu widzisz wynik, bez zbędnego przewijania i bez czytania stron ustaw.

Osobną zakładką jest blog, w którym regularnie tłumaczymy zmiany w przepisach podatkowych i składkowych prostym językiem, bez prawniczego żargonu, dokładnie w momencie, gdy zaczynają one obowiązywać albo są planowane. Jeśli w ZUS-ie albo w przepisach podatkowych coś się zmieni, dowiesz się o tym u nas jako jednym z pierwszych miejsc, a kalkulatory zostaną zaktualizowane od razu, gdy tylko nowe stawki wejdą w życie.

Sprawdź swój wynik

Najlepszym sposobem, żeby zrozumieć, która forma rozliczenia faktycznie Ci się opłaca, jest podstawienie własnych liczb. Nie cudzego przykładu z artykułu, tylko Twojej realnej kwoty i Twojej sytuacji. Kalkulator znajdziesz kilka akapitów wyżej na tej stronie, wróć do niego i podstaw swoje liczby. Zajmie Ci to góra minutę, a możesz dzięki temu uniknąć decyzji, która kosztowałaby Cię kilkaset złotych miesięcznie przez najbliższe lata.

Najczęstsze pytania

Krótkie odpowiedzi na pytania, które pojawiają się najczęściej.

Powyższy tekst i kalkulator mają charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowią porady podatkowej, prawnej ani finansowej. Metodologię wyliczeń znajdziesz na stronie Jak liczymy, a pełne zasady korzystania z serwisu – w Regulaminie.