Słownik Pojęć

Zbiór najważniejszych pojęć, na które trafisz, czytając o wynagrodzeniach, podatkach i prowadzeniu działalności gospodarczej w Polsce, wyjaśnionych prostym językiem, bez zbędnego żargonu. Szukasz czegoś konkretnego? Użyj Ctrl+F (lub Cmd+F na Macu), żeby szybko znaleźć dane hasło na tej stronie.


A

Amortyzacja – sposób rozliczania w kosztach firmy droższych zakupów (np. komputera, samochodu) nie jednorazowo, tylko rozłożony na raty w czasie, zgodnie z przewidywanym okresem użytkowania danego składnika majątku.

B

B2B (Business to Business) – potoczne określenie współpracy między dwiema firmami, w praktyce najczęściej oznaczające świadczenie usług w ramach własnej działalności gospodarczej dla innej firmy, zamiast zatrudnienia na etacie.

Brutto – kwota wynagrodzenia przed odliczeniem składek i podatku. Ta, która widnieje na umowie, ale nie ta, która trafia na Twoje konto. Sprawdź kalkulator brutto-netto , żeby zobaczyć różnicę dla swojej kwoty.

C

CEIDG (Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej) – ogólnopolski rejestr, w którym rejestruje się jednoosobową działalność gospodarczą. Wpis do CEIDG jest darmowy i można go założyć online.

CIT (podatek dochodowy od osób prawnych) – podatek płacony przez spółki (np. z o.o., akcyjne) od osiągniętego dochodu, w odróżnieniu od PIT, który płacą osoby fizyczne, w tym jednoosobowe działalności gospodarcze. Standardowa stawka CIT to 19%, a dla małych podatników i firm rozpoczynających działalność – 9%.

CIT estoński (ryczałt od dochodów spółek) – alternatywna forma opodatkowania spółek kapitałowych, w której podatek nie jest płacony na bieżąco od wypracowanego dochodu, tylko dopiero w momencie faktycznej wypłaty zysku wspólnikom (np. w formie dywidendy). Stawka wynosi 10% dla małych podatników i 20% dla pozostałych. Przy wypłacie zysku wspólnik płaci dodatkowo 19% PIT liczony od pełnej kwoty zysku (nie pomniejszonej o zapłacony ryczałt), ale może odliczyć od tego podatku odpowiednio 90% lub 70% ryczałtu zapłaconego przez spółkę. Dzięki temu, przy pełnej wypłacie zysku, łączne obciążenie jest zwykle niższe niż w klasycznym CIT. Porównaj to z jednoosobową działalnością gospodarczą w naszym kalkulatorze JDG vs spółka z o.o..

D

Dochód – przychód pomniejszony o faktycznie poniesione koszty prowadzenia działalności. To od dochodu (a nie przychodu) liczony jest podatek przy skali podatkowej i podatku liniowym.

Dopłata roczna (PPK) – coroczna wpłata od państwa na konto PPK uczestnika (240 zł w 2026 roku), pod warunkiem spełnienia minimalnego progu wpłat własnych w danym roku.

Działalność badawczo-rozwojowa (B+R) – twórcza działalność obejmująca badania naukowe lub prace rozwojowe, podejmowana w sposób systematyczny w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania tych zasobów do tworzenia nowych zastosowań. To kluczowe pojęcie przy uldze IP Box. Tylko prawa własności intelektualnej wytworzone, rozwinięte lub ulepszone w ramach działalności B+R mogą korzystać z preferencyjnej stawki 5% podatku.

E

Emerytura – świadczenie wypłacane po osiągnięciu wieku emerytalnego, którego wysokość zależy bezpośrednio od sumy odprowadzonych w ciągu całego życia zawodowego składek emerytalnych.

Ewidencja przychodów – uproszczona forma dokumentowania przychodów, obowiązkowa dla przedsiębiorców rozliczających się ryczałtem, mimo braku konieczności dokumentowania kosztów, prowadzenie tej ewidencji nadal jest wymagane.

F

Faktura VAT – dokument potwierdzający sprzedaż towaru lub usługi, zawierający m.in. stawkę i kwotę podatku VAT. Nie każdy przedsiębiorca musi wystawiać faktury z VAT, zależy to od statusu podatnika VAT.

Faktoring – usługa finansowa polegająca na sprzedaży firmie faktoringowej faktury z odroczonym terminem płatności w zamian za natychmiastową wypłatę gotówki (pomniejszoną o prowizję).

Fundusz Pracy – jedna ze składek odprowadzanych do ZUS, z której finansowane są m.in. zasiłki dla bezrobotnych. Nalicza się automatycznie, gdy podstawa wymiaru składek jest równa lub wyższa niż minimalne wynagrodzenie.

I

IKE (Indywidualne Konto Emerytalne) – dobrowolna forma oszczędzania na emeryturę, w której zyski kapitałowe są zwolnione z podatku po spełnieniu warunków wypłaty po osiągnięciu wieku emerytalnego.

IKZE (Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego) – dobrowolne konto oszczędnościowe wspierające oszczędzanie na emeryturę, którego wpłaty można odliczyć od dochodu (przy skali i liniowym) albo od przychodu (przy ryczałcie) w rocznym zeznaniu PIT. Limit wpłat na 2026 r. wynosi 11 304 zł, a dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą (z wyłączeniem okresu korzystania z Ulgi na start) – 16 956 zł, pod warunkiem złożenia stosownego oświadczenia w instytucji prowadzącej konto. Preferencyjna wypłata środków (10% zryczałtowanego podatku zamiast opodatkowania na zasadach ogólnych) możliwa jest po ukończeniu 65 lat, przy wpłatach dokonywanych w co najmniej 5 latach kalendarzowych. Nie należy mylić z IKE, które ma inny wiek uprawniający do preferencyjnej wypłaty (60 lat) i inny mechanizm korzyści podatkowej. Sprawdź swoją realną ulgę w kalkulatorze IKZE/IKE.

Iloraz małżeński – mechanizm wspólnego opodatkowania małżonków polegający na zsumowaniu rocznych dochodów obojga, podzieleniu tej sumy przez 2, obliczeniu podatku według skali podatkowej od tak ustalonej połowy, a następnie podwojeniu wyniku. Daje realną oszczędność podatkową, gdy dochody małżonków są nierówne. Zwłaszcza gdy jedno z nich wchodzi w wyższy, 32-procentowy próg podatkowy, a drugie ma niski dochód lub nie ma go wcale. Dostępny wyłącznie dla małżonków rozliczających się na zasadach ogólnych (skala podatkowa). Podatek liniowy, ryczałt i karta podatkowa co do zasady go wykluczają. Sprawdź, czy się kwalifikujecie i ile możecie zaoszczędzić, w kalkulatorze wspólnego rozliczenia małżonków.

IP Box – ulga podatkowa pozwalająca na obniżenie stawki podatku dochodowego (do 5%) od dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej, popularna wśród programistów rozliczających się na podatku liniowym.

J

JDG (Jednoosobowa Działalność Gospodarcza) – najpopularniejsza forma prowadzenia własnej firmy w Polsce przez osobę fizyczną, zakładana przez wpis do CEIDG.

JPK_V7 – Jednolity Plik Kontrolny, elektroniczny raport, który czynni podatnicy VAT muszą co miesiąc (lub kwartał, przy określonych warunkach) przesyłać do urzędu skarbowego. Łączy w sobie ewidencję VAT oraz deklarację podatkową w jednym dokumencie. Obowiązek ten nie dotyczy przedsiębiorców korzystających ze zwolnienia podmiotowego z VAT.

K

Koszty uzyskania przychodu – wydatki bezpośrednio związane z prowadzeniem działalności lub wykonywaniem pracy, które można odliczyć od przychodu, obniżając podstawę opodatkowania. Na etacie to zwykle stała kwota, na działalności – suma faktycznie poniesionych i udokumentowanych wydatków.

KPiR (Księga Przychodów i Rozchodów) – podstawowa forma ewidencji księgowej dla przedsiębiorców rozliczających się skalą podatkową lub podatkiem liniowym, rejestrująca przychody i koszty firmy.

KRS (Krajowy Rejestr Sądowy) – rejestr, w którym rejestrowane są spółki (np. z o.o., akcyjne). W odróżnieniu od jednoosobowej działalności gospodarczej, która rejestruje się w CEIDG, a nie w KRS.

KSeF (Krajowy System e-Faktur) – centralna, rządowa platforma do wystawiania i odbierania faktur ustrukturyzowanych, obowiązkowa dla większości przedsiębiorców od 1 kwietnia 2026 r. Zastępuje tradycyjne faktury PDF i papierowe wysyłane bezpośrednio do kontrahenta. Zobacz pełny harmonogram i zasady w naszym artykule Jak wystawić fakturę jako JDG .

Kwota wolna od podatku – roczna kwota dochodu (30 000 zł), od której nie płaci się podatku dochodowego przy rozliczeniu według skali podatkowej.

Kwota zmniejszająca podatek – miesięczna „porcja” kwoty wolnej od podatku (300 zł), odliczana od zaliczki na PIT, jeśli złożyłeś pracodawcy formularz PIT-2.

L

Limit 30-krotności – roczna granica podstawy wymiaru składek emerytalnej i rentowej (30 × prognozowane przeciętne wynagrodzenie, czyli 282 600 zł w 2026 r.). Po jej przekroczeniu w danym roku przestajesz płacić te dwie składki do końca grudnia. Nadal obowiązuje Cię jednak składka chorobowa i zdrowotna. Zobacz dokładnie, w którym miesiącu to nastąpi, w naszym symulatorze przekraczania progów w ciągu roku .

M

Mały ZUS Plus – wariant opłacania składek ZUS, w którym podstawa wymiaru zależy od dochodu osiągniętego w poprzednim roku. Im niższy dochód, tym niższa bieżąca składka, w granicach ustawowych limitów. Zobacz dokładne kwoty w kalkulatorze składek ZUS albo przeczytaj więcej w naszym artykule o wariantach ZUS .

Mechanizm Podzielonej Płatności (split payment) – obowiązkowy sposób zapłaty za faktury dotyczące towarów i usług z załącznika nr 15 do ustawy o VAT, gdy wartość transakcji przekracza 15 000 zł brutto. Kwota VAT trafia wtedy na osobny rachunek VAT sprzedawcy.

N

Netto – kwota wynagrodzenia po odliczeniu wszystkich obowiązkowych składek i podatku, ta, która faktycznie trafia na konto, potocznie nazywana „kwotą na rękę”.

NIP (Numer Identyfikacji Podatkowej) – unikalny numer identyfikujący podatnika (osobę fizyczną lub firmę) w kontaktach z urzędem skarbowym.

O

Okres karencji (ZUS) – czas, przez który przedsiębiorca musi poczekać, zanim będzie mógł ponownie skorzystać z określonej preferencji składkowej. Dotyczy to m.in. 60-miesięcznego okresu bez prowadzenia działalności, wymaganego do ponownego skorzystania z Ulgi na start lub preferencyjnego ZUS, a od 2026 roku również ok. 24-miesięcznej przerwy na pełnym ZUS po wykorzystaniu 36 miesięcy Małego ZUS Plus w ramach rolującego się okna 60 miesięcy. Zbuduj swoją pełną oś czasu, uwzględniającą wszystkie okresy karencji, w kalkulatorze osi czasu ZUS.

Okres wyczekiwania (zasiłek chorobowy) czas nieprzerwanego podlegania ubezpieczeniu chorobowemu, po którym dopiero powstaje prawo do zasiłku chorobowego. Wynosi 30 dni przy ubezpieczeniu obowiązkowym (np. umowa o pracę) i 90 dni przy ubezpieczeniu dobrowolnym (np. działalność gospodarcza, zlecenie). Od tej zasady istnieją wyjątki dające prawo do świadczenia od pierwszego dnia ubezpieczenia – m.in. dla absolwentów objętych ubezpieczeniem w ciągu 90 dni od ukończenia nauki, osób z wcześniejszym co najmniej 10-letnim stażem ubezpieczeniowym, oraz przy wypadku w drodze do pracy lub z pracy. Sprawdź, ile dokładnie wyniesie Twój zasiłek, w kalkulatorze zasiłku chorobowego / L4.

P

PIT (Podatek dochodowy od osób fizycznych) – ogólna nazwa podatku od dochodów osób fizycznych oraz rodzina formularzy podatkowych służących jego rozliczeniu.

PIT-2 – formularz składany pracodawcy, uprawniający do stosowania miesięcznej kwoty zmniejszającej podatek już w trakcie roku, a nie dopiero przy rocznym rozliczeniu.

PIT-11 – formularz przygotowywany przez pracodawcę lub zleceniodawcę, podsumowujący roczne przychody i pobrane zaliczki na podatek, na jego podstawie wypełnia się roczne zeznanie PIT.

PIT-37 – najczęściej składane roczne zeznanie podatkowe, dla osób rozliczających dochody z etatu, zlecenia lub innych umów cywilnoprawnych opodatkowanych według skali.

PKWiU (Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług) – system klasyfikacji rodzajów działalności gospodarczej, wykorzystywany m.in. do ustalenia właściwej stawki ryczałtu dla danego rodzaju usług.

Podatek liniowy – forma opodatkowania działalności gospodarczej ze stałą stawką 19% liczoną od dochodu, niezależnie od jego wysokości, bez kwoty wolnej od podatku.

Podstawa wymiaru składek – kwota, od której faktycznie naliczane są procentowo składki ZUS. W większości wariantów jest to stała kwota ustalona przepisami, niezależna od realnego dochodu w danym miesiącu.

Pomoc de minimis – forma pomocy publicznej o niewielkiej wartości, która nie wymaga zgłoszenia do Komisji Europejskiej, ale podlega łącznemu limitowi w okresie 3 lat. Wakacje składkowe i część dotacji dla przedsiębiorców są udzielane właśnie w tej formule. Jeśli korzystasz z kilku takich ulg jednocześnie, warto pilnować sumy.

Praca w godzinach nadliczbowych (nadgodziny) – praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy (dobową i przeciętną tygodniową) albo ponad przedłużony dobowy wymiar czasu pracy wynikający z systemu i rozkładu czasu pracy. Za każdą godzinę nadliczbową przysługuje normalne wynagrodzenie oraz dodatek w wysokości 50% albo 100% wynagrodzenia, w zależności od pory i dnia, w którym przypadła praca – chyba że w zamian pracownik otrzyma czas wolny. Nie należy mylić z odrębnym dodatkiem za pracę w porze nocnej, który przysługuje za każdą godzinę pracy w nocy, niezależnie od tego, czy jest to nadgodzina. Policz dokładną kwotę w kalkulatorze nadgodzin.

Preferencyjny ZUS – wariant obniżonych składek społecznych dostępny przez 24 miesiące po zakończeniu Ulgi na start, liczonych od podstawy 30% minimalnego wynagrodzenia.

PPK (Pracownicze Plany Kapitałowe) – system dobrowolnego, długoterminowego oszczędzania na emeryturę, zasilany wpłatami pracownika, pracodawcy i państwa jednocześnie. Sprawdź w kalkulatorze PPK , ile możesz w ten sposób odłożyć.

Przychód – cała kwota, którą zarabiasz w danym okresie, przed odliczeniem jakichkolwiek kosztów prowadzenia działalności.

R

REGON – numer statystyczny nadawany podmiotom gospodarczym, wykorzystywany głównie do celów statystycznych i identyfikacyjnych, obok NIP.

Rozliczalność (utylizacja czasu pracy) – procent Twojego realnego czasu pracy, który trafia na fakturę do klienta, w odróżnieniu od czasu poświęconego na administrację, marketing własnych usług, wycenę projektów czy przerwy między zleceniami. Typowy zakres dla freelancera pracującego samodzielnie to 60-75%. Im niższa rozliczalność, tym wyższa musi być stawka godzinowa, żeby osiągnąć ten sam dochód. Policz to dla siebie w kalkulatorze stawki godzinowej B2B .

RUD (Zgłoszenie umowy o dzieło) – formularz, którym zamawiający zgłasza do ZUS zawarcie umowy o dzieło z osobą niebędącą jego pracownikiem. Termin na zgłoszenie to 7 dni od zawarcia umowy. Samo zgłoszenie nie oznacza obowiązku opłacania składek, to wyłącznie obowiązek informacyjny. Zobacz, jak to się przekłada na kwotę na rękę, w naszym kalkulatorze umowy o dzieło .

Ryczałt (od przychodów ewidencjonowanych) – forma opodatkowania działalności gospodarczej, w której podatek liczony jest od pełnego przychodu (bez odliczania kosztów), według stawki zależnej od rodzaju działalności.

S

Skala podatkowa – podstawowa forma opodatkowania w Polsce, z dwoma progami (12% i 32%) oraz kwotą wolną od podatku, dostępna zarówno dla osób na etacie, jak i prowadzących działalność gospodarczą.

Składka chorobowa – składka finansująca zasiłek chorobowy i macierzyński; obowiązkowa na etacie, dobrowolna przy prowadzeniu działalności gospodarczej.

Składka emerytalna – składka budująca kapitał, z którego finansowana jest przyszła emerytura.

Składka rentowa – składka finansująca świadczenia na wypadek niezdolności do pracy oraz częściowo renty rodzinne.

Składka wypadkowa – jedna ze składek ZUS finansowanych w całości przez pracodawcę (nie potrąca się jej z wynagrodzenia pracownika). Jej wysokość nie jest stała, zależy od zgłoszonego kodu PKD działalności oraz liczby osób zgłoszonych do ubezpieczenia wypadkowego, i mieści się w przedziale od 0,67% do 3,33% podstawy wymiaru. Wartość uśredniona, przyjmowana orientacyjnie w kalkulatorach jako 1,67%, może się znacząco różnić w branżach podwyższonego ryzyka, np. budowlanej. Sprawdź, jak stawka wypadkowa wpływa na Twój pełny koszt zatrudnienia, w naszym kalkulatorze kosztu zatrudnienia .

Składka zdrowotna – składka finansująca prawo do korzystania z publicznej opieki zdrowotnej (NFZ); od 2022 roku jej wysokość zależy od formy opodatkowania, a nie jest jednolitą kwotą.

Staż ubezpieczeniowy – łączny okres, przez który odprowadzane były składki na ubezpieczenia społeczne. Ma znaczenie m.in. przy ustalaniu prawa do niektórych świadczeń i wysokości przyszłej emerytury.

Staż urlopowy – łączny okres, od którego zależy wymiar urlopu wypoczynkowego (20 albo 26 dni rocznie). Składają się na niego okresy poprzedniego zatrudnienia oraz ukończona nauka (liczy się wyłącznie najkorzystniejszy poziom, okresy się nie sumują). Od 2026 roku, na mocy nowelizacji Kodeksu pracy, do ogólnego stażu pracy, a więc pośrednio też do stażu urlopowego. Mogą się zaliczać również udokumentowane zaświadczeniem z ZUS okresy wykonywania umów zlecenia i prowadzenia działalności gospodarczej. Sprawdź swój wymiar urlopu w kalkulatorze wymiaru urlopu .

Superbrutto (koszt pracodawcy) – łączny miesięczny koszt zatrudnienia pracownika na umowie o pracę, obejmujący wynagrodzenie brutto oraz składki ZUS finansowane przez pracodawcę (emerytalna, rentowa, wypadkowa, Fundusz Pracy, FGŚP). To właśnie tę kwotę, a nie samo brutto z umowy, pracodawca realnie wydaje na zatrudnienie danej osoby, i to ona jest punktem odniesienia przy porównywaniu kosztu UoP z kosztem współpracy B2B.

T

Trzeci filar – potoczne określenie dobrowolnych form oszczędzania na emeryturę (PPK, IKE, IKZE), uzupełniających obowiązkowy system ZUS (pierwszy i drugi filar).

U

Ulga dla młodych – zwolnienie z podatku dochodowego dla osób poniżej 26. roku życia, obowiązujące na umowie o pracę i zleceniu, do ustawowego rocznego limitu przychodu.

Ulga na start – zwolnienie z obowiązku opłacania składek społecznych przez pierwsze 6 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej (obowiązkowa pozostaje jedynie składka zdrowotna).

Umowa o dzieło – umowa cywilnoprawna dotycząca wykonania konkretnego, jednorazowego rezultatu (np. napisania tekstu, stworzenia projektu graficznego); co do zasady nie podlega składkom ZUS ani nie liczy się do stażu ubezpieczeniowego. Sprawdź szczegółowe rozliczenie w naszym kalkulatorze umowy o dzieło .

Umowa o pracę – podstawowa forma zatrudnienia regulowana Kodeksem pracy, dająca m.in. prawo do płatnego urlopu, wynagrodzenia chorobowego i ochrony przed zwolnieniem.

Umowa zlecenie – umowa cywilnoprawna dotycząca starannego wykonywania określonych czynności; podlega składkom ZUS (z pewnymi wyjątkami, np. dla studentów poniżej 26. roku życia).

Urlop rodzicielski (część nieprzenaszalna) – z łącznego wymiaru urlopu rodzicielskiego (41 tygodni przy jednym dziecku, 43 przy porodzie mnogim) 9 tygodni stanowi indywidualne, niezbywalne prawo drugiego rodzica. Nie można ich przenieść na matkę dziecka, jeśli drugi rodzic z nich nie skorzysta, po prostu przepadają. W praktyce oznacza to, że sama matka może wykorzystać maksymalnie 32 (lub 34 przy porodzie mnogim) z tej puli. Zasada wprowadzona nowelizacją Kodeksu pracy z 26 kwietnia 2023 r., wdrażającą unijną dyrektywę work-life balance. Sprawdź dokładne wyliczenie zasiłku w kalkulatorze zasiłku macierzyńskiego / rodzicielskiego.

V

VAT (podatek od towarów i usług) – podatek pośredni doliczany do ceny większości towarów i usług; część przedsiębiorców korzysta ze zwolnienia podmiotowego z VAT do określonego limitu rocznego przychodu.

W

Wakacje składkowe – rozwiązanie dostępne od listopada 2024 r., pozwalające mikroprzedsiębiorcy na jeden, dowolnie wybrany miesiąc w roku bez opłacania składek społecznych. W tym czasie płaci je za niego budżet państwa. Nie obejmuje składki zdrowotnej. Sprawdź, czy się kwalifikujesz, i ile zyskasz, w naszym kalkulatorze wakacji składkowych

Wpłata powitalna (PPK) – jednorazowa wpłata od państwa (250 zł) dla każdego nowego uczestnika PPK, po spełnieniu warunków uczestnictwa przez określony czas.

Współczynnik ekwiwalentu (urlopowy) – liczba służąca do przeliczenia podstawy wynagrodzenia na wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Ustalana od nowa na każdy rok kalendarzowy, na podstawie liczby dni roboczych w tym roku; dla pełnego etatu w 2026 r. wynosi 20,92, a dla niepełnego etatu jest zmniejszana proporcjonalnie do wymiaru etatu. Im wyższy współczynnik, tym niższa (przy tej samej podstawie) kwota ekwiwalentu za jeden dzień urlopu. Policz swój ekwiwalent w kalkulatorze ekwiwalentu za urlop .

Z

Zasiłek chorobowy – świadczenie wypłacane w razie niezdolności do pracy z powodu choroby, którego wysokość i dostępność zależy od opłacania składki chorobowej.

Zasiłek macierzyński – świadczenie wypłacane w związku z urodzeniem dziecka, którego wysokość zależy od podstawy wymiaru składek (w tym składki chorobowej) sprzed narodzin dziecka.

Zbieg tytułów do ubezpieczeń – sytuacja, w której ta sama osoba ma jednocześnie więcej niż jeden tytuł do ubezpieczeń społecznych (np. etat i umowę zlecenie równolegle). Przepisy określają wtedy, z którego tytułu odprowadza się pełne składki, a z którego jedynie zdrowotną. Zobacz, jak to wpływa na koszt zatrudnienia w naszym kalkulatorze kosztu zleceniobiorcy .

Zdolność kredytowa – ocena banku dotycząca możliwości spłaty przez Ciebie zaciąganego kredytu, uwzględniająca m.in. wysokość i stabilność dochodów, formę zatrudnienia oraz historię kredytową.

Zwolnienie podmiotowe z VAT – zwolnienie z obowiązku naliczania i odprowadzania VAT, przysługujące podatnikom, których wartość sprzedaży (bez VAT) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym określonego limitu – od 1 stycznia 2026 r. jest to 240 000 zł (wcześniej 200 000 zł). Dla firm rozpoczynających działalność w trakcie roku limit liczy się proporcjonalnie do okresu jej prowadzenia. Niektóre rodzaje działalności (np. usługi prawnicze, doradcze, jubilerskie) są wyłączone z tego zwolnienia niezależnie od wysokości obrotu. Sprawdź swoją sytuację w kalkulatorze progu VAT.

ZUS (Zakład Ubezpieczeń Społecznych) – instytucja odpowiedzialna za pobieranie składek na ubezpieczenia społeczne oraz wypłatę świadczeń (emerytur, rent, zasiłków) finansowanych z tych składek.

ZUS ZWUA / ZUS ZUA – formularze zgłoszeniowe służące do zmiany tytułu ubezpieczenia w ZUS: ZWUA to wyrejestrowanie z dotychczasowej formy (np. preferencyjnego ZUS), a ZUA (lub ZZA przy samej składce zdrowotnej) to zgłoszenie do nowej formy. Standardowy termin na złożenie obu formularzy przy zmianie formy opłacania składek to 7 dni od dnia, w którym zmiana faktycznie nastąpiła. Więcej o tym, kiedy i jak to zrobić, przeczytasz w artykule Kiedy można zmienić formę opłacania ZUS w trakcie roku .


Ten słownik ma charakter informacyjny i edukacyjny. Wyjaśnienia są celowo uproszczone, żeby były zrozumiałe bez wykształcenia prawniczego czy księgowego. W bardziej złożonych sytuacjach warto zweryfikować szczegóły z księgowym lub bezpośrednio w aktualnych przepisach. Nie znalazłeś pojęcia, którego szukałeś? Napisz do nas – chętnie je dodamy.